Haftanın tarihine bakış

Türk Silahlı Kuvvetleri, 12 Eylül 1980'de üçüncü kez yönetime el koydu.

Türk Silahlı Kuvvetleri, 12 Eylül 1980'de üçüncü kez yönetime el koydu.
Türk demokrasisi 27 Mayıs 1960, 12 Mart 1971'deki muhtıralarla kesintiye uğradı. Ordu, 12 Eylül 1980'de yönetime bir kez daha el koydu. Parlamento feshedildi, siyasi faaliyetler durduruldu, tüm yurtta sıkıyönetim ve sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Kenan Evren, 13 Eylül 1980'de devlet başkanlığını üstlendi.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 1982'de bir kez daha değiştirildi. 12 Eylül dönemindeki Milli Güvenlik Konseyi üyeleri ile bu dönemde kurulan hükümetler ve Danışma Meclisi'nde görev alanların yargılanmasını önleyen Anayasa'nın geçici 15. maddesinin 12 Eylül 2010'da yapılan referandumun ardından yürürlükten kaldırılmasıyla darbecilerin yargılanmasının önü açıldı.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, referandumun ardından gelen şikayet dilekçelerini değerlendirerek, 12 Eylül sürecine ilişkin soruşturma başlattı. Savcılığın hazırladığı iddianame Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesince kabul edildi.
Askeri yönetimin hayatta kalan üyelerinden dönemin Genelkurmay Başkanı, 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren ile dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı emekli Orgeneral Tahsin Şahinkaya'nın yargılanmasına Nisan 2012'de başlandı.
Davayı 18 Haziran 2014'te karara bağlayan Ankara 10. Ağır Ceza Mahkemesi, sanıklar Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya'yı 765 sayılı TCK'nın "Devlet kuvvetleri aleyhine cürümler" başlıklı 146. maddesi uyarınca önce "ağırlaştırılmış müebbet hapis" cezasına çarptırdı, ardından takdiri indirimle bu cezaları "müebbet hapis cezasına" çevirdi.
Mahkeme, Evren ve Şahinkaya hakkında, "askeri rütbelerin sökülmesini" düzenleyen Askeri Ceza Kanunu'nun 30. maddesinin uygulanmasına da karar verdi. Evren ile Şahinkaya'nın avukatı, kararanın bozulması istemiyle, Ankara 10. Ağır Ceza Mahkemesine temyiz dilekçesi verdi. Yargıtay 16. Ceza Dairesinde temyiz incelemesi sürerken, Kenan Evren 9 Mayıs 2015'te, Tahsin Şahinkaya 9 Temmuz 2015'te hayatını kaybetti.
Belli başlı öteki olaylar
9 Eylül
1886- Bern uluslararası kopya hakları (Copyrights) konvansiyonu toplandı.
1921- Sakarya Savaşı'nda Mustafa Kemal Paşa, bazı komutanlarla "düşmanın mukavemetinin kırıldığı" Polatlı'nın kuzeyindeki Zafertepe'ye gelerek, Yunanlıların durumunu inceledi.
1922- 30 Ağustos Zaferi'nin kazanılmasının ardından Yunan ordularını önüne katan Türk orduları İzmir'e girdi.
1923- Halk Fırkası Tüzüğü onaylandı. Böylece CHP'nin kuruluşu gerçekleştirildi.
1933- İzmir Enternasyonal Fuarı'nın çekirdeğini oluşturan "9 Eylül Panayırı"nın ilki, Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak tarafından açıldı.
1971- Boğaziçi Üniversitesi'nin kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi.
1974- Keban Baraj ve Hidroelektrik Santrali açıldı.
1974- 11. Antalya Film Şenliği'nde, Altın Portakal Ödülü'nü Lütfü Ömer Akat'ın "Düğün" filmi aldı.
1976- Çin Halk Cumhuriyeti Lideri Mao Zedung öldü.
1982- Türkiye'nin Burgaz Konsolosluğu İdari Ataşesi Bora Süelkan, Ermeni teröristlerce öldürüldü.
1984- Sinema yönetmeni ve oyuncusu Yılmaz Güney, 47 yaşında Paris'te öldü.
1991- Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu yeniden faaliyete geçti.
1993- İsrail ve Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) birbirlerini tanımayı kabul etti.
1993- Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) kuruldu.
1995- Türkiye Güzeli Yeşim Palandüz, Dünya Güzeli seçildi. Palandüz'den önce, Keriman Halis 1932'de Dünya Güzeli seçilmişti.
2008- Pakistan'da, suikaste kurban giden eski başbakanlarından muhalefet lideri Benazir Butto'nun eşi Ali Asıf Zerdari devlet başkanı oldu.
2009- İstanbul'da yaşanan sel felaketinde 26 kişi hayatını kaybetti.
2011- Gaziantep'te dünyanın en büyük mozaik müzesi niteliğini taşıyan Zeugma Müzesi açıldı.
2012- Irak mahkemesi, Irak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Tarık el-Haşimi ve korumalarından Ahmed Kahtan hakkında, gıyaplarında idam kararı verdi.
2013- Alkollü içkilerin perakende satışının 22.00-06.00 saatleri arasında yapılamayacağına ilişkin düzenleme yürürlüğe girdi.
2016- Kuzey Kore, nükleer savaş başlıklarının gücünü ölçmek için nükleer patlama denemesi yaptı. 10 kilotonluk güce sahip deneme 5,3 büyüklüğünde bir yer sarsıntısını tetikledi.
10 Eylül
1623- Sultan IV. Murat tahta çıktı.
1920- Türkiye Komünist Partisi (TKP) Bakü'de kuruldu.
1921- Sakarya Savaşı'nda Türk karşı taarruzu başlatıldı ve Duatepe alındı.
1943- İstanbul Kapalıçarşı'da çıkan yangında 200'den fazla dükkan yandı.
1970- ABD'nin Türkiye'de haşhaş ekimini yasaklama önerisi Mecliste reddedildi.
1974- İstanbul'da Haliç Köprüsü hizmete girdi.
1976- İstanbul'a gelen İngiliz Havayolları'na ait yolcu uçağı ile Yugoslav yolcu uçağı Zagreb yakınlarında çarpıştı, 25'i Türk 176 kişi öldü.
1981- Picasso'nun Guernica tablosu 40 yıl sonra ABD'den İspanya'ya döndü.
2007- Pakistan'ın sürgündeki eski Başbakanı Navaz Şerif, yedi yıl aradan sonra ülkesine döndü. Havaalanında gözaltına alınan Şerif, daha sonra sınır dışı edildi.
2009- Şehir içi sabit telefon hizmetlerinin rekabete açılması ve sabit telefonlarda numara taşınabilirliği uygulaması başladı.
2015- KKTC Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı ve Rum lider Nikos Anastasiadis Lefkoşa'daki ara bölgede bulunan Ledra Palace Otel'de dini liderlerle bir araya geldi.
2017- DEAŞ'la mücadeleyi gerekçe gösteren ABD, Suriye'de terör örgütü PKK/PYD'ye 70 tır askeri yardım gönderdi.
2018- Ankara Merasim Sokak'ta 29 kişinin hayatını kaybettiği bombalı saldırıya ilişkin davada 6 sanığa 30'ar kez ağırlaştırılmış müebbet ve 1185'er yıl hapis cezası verildi.
11 Eylül
1526- Macaristan'da Budin fethedildi.
1853- Elektrikli telgraf ilk kez kullanıldı.
1855- Osmanlı orduları, müttefikleriyle beraber Sivastopol'a girdi.
1923- Mustafa Kemal, Halk Fırkası Başkanlığına seçildi.
1926- Ankara, otomatik telefon işletmesine açıldı.
1944- Türkiye, Mihver devletlerinden gelebilecek sığınmacılara karşı sınırlarını kapattı.
1948- Pakistan Devlet Başkanı Muhammed Ali Cinnah öldü.
1954- Ankara'da "Kıbrıs Türktür Komitesi" kuruldu.
1957- Ankara'da sağanak sele yol açtı, 133 kişi öldü.
1970- Sovyetler Birliği liderlerinden Nikita Kruşçev öldü.
1973- Şili'nin sosyalist başkanı Salvador Allende, Augusto Pinochet önderliğindeki Ordu tarafından devrildi. Yönetimi terk etmeyeceğini bildiren Allende, ordu güçlerince öldürüldü.
1996- Türkiye internet omurgası Turnet açıldı.
2000- Gazeteci ve sanatçı Ergun Köknar İstanbul'da öldü.
2001- New York'un "İkiz Kule" gökdelenlerine yolcu uçaklarıyla terörist saldırı düzenlendi. Savunma Bakanlığına ait Pentagon'un da terör saldırısına uğradığı facia yaşandı.
2004- Mısır İskenderiye Patriği Petros, Ortodoks Hristiyanlığın kutsal bölgesi Aynoraz yakınlarında kazada öldü. Olay yerinde 9 kişinin cesedi bulundu.
2007- Ankara'da Sıhhiye Katlı Otoparkı'nda patlayıcı yüklü bir minibüs bulundu. Patlayıcılar yaklaşık üç saatte etkisiz hale getirildi. Ankara Valiliği, patlayıcıların, daha önce Mersin ve Şırnak'ta terör örgütü PKK'ya karşı yürütülen operasyonlarda ele geçen malzemelerle örtüştüğünü açıkladı.
2010- Türkiye'de AIDS hastalığına ilk teşhisi koyan ve bu hastalığa karşı yürüttüğü mücadeleyle tanınan Prof. Dr. Hüseyin Sipahioğlu, 87 yaşında yaşamını yitirdi.
2015- Suudi Arabistan'ın Mekke kentinde etkili olan fırtına nedeniyle Kabe'de bir vincin devrilmesi sonucu 107 kişi öldü, 238 kişi yaralandı. Kazada, ölenlerden 4'ünün, yaralananlardan ise 19'unun Türk hacı adayı olduğu açıklandı.
2017- Bilim insanları, insan deri hücrelerini kök hücre durumuna getirmeden doğrudan motor nöronlara dönüştürdü.
2018- Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan, merkezi Şikago'da bulunan Dünya Müslüman Hayırseverler Kongresince Londra'da düzenlenen Küresel Donörler Forumu kapsamında verilen "İnsani Hizmet Takdir Ödülü"ne layık görüldü. Erdoğan'a ödülünü Forum Başkanı Paul Palmer takdim etti.
12 Eylül
1624- Dünyanın ilk denizaltısı Londra'da test edildi.
1937- Dersim isyanının elebaşı Seyit Rıza teslim oldu; yargılama sonucu 15 Kasım'da idam edildi.
1959- Sovyetler Birliği, Luna II roketini aya fırlattı.
1963- Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında Ortaklık Anlaşması imzalandı.
1980- Türkiye'de ordu yönetime el koydu. Parlamento feshedildi, siyasi faaliyetler durduruldu, tüm yurtta sıkıyönetim ve sokağa çıkma yasağı ilan edildi.
1996- Türkiye, 2 bin 500 Iraklı Kürt'ün ülkeye girmesine izin verdi.
2010- Anayasa değişikliği, halkoylamasıyla kabul edildi. Geçerli oyların yüzde 57,88'i "Evet", yüzde 42,12'si ise "Hayır" çıktı.
2012 - Anadolu Ajansının yeni hizmeti "AA Finans Haberleri Terminali" İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) seans salonunda hizmete girdi.
2013- ABD'de, 11 Eylül saldırılarında yaşamını yitiren kurbanların sayısı kadar Kur'an-ı Kerim yakmaya hazırlanan papaz tutuklandı.
2015- Hindistan'ın Madya Pradeş eyaletine bağlı Petlawad kentindeki bir lokantada meydana gelen patlamada 90 kişi öldü.
2015- Uzayda toplam 879 gün geçirerek bu alanda rekor kıran Rus kozmonot Gennady Padalka Dünya'ya döndü.
2016- Van'da AK Parti İl Başkanlığı önündeki polis noktasına bomba yüklü araçla saldırı düzenlendi. Saldırıda 46'sı sivil, 50 kişi yaralandı.
2017- Irak Meclisi, yaptığı oylamada Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin (IKBY) 25 Eylül'de gerçekleştireceği "bağımsızlık referandumunu" reddetti.
2018- Güney Sudan'da yıllardır süren iç savaş, muhalifler ve hükümetin Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'da düzenlenen 33. Hükümetler Arası Kalkınma Otoritesi Devlet ve Hükümet Başkanları Toplantısı'nda imzaladığı nihai barış antlaşmasıyla sona erdi.
13 Eylül
490- Yunanlar, Marathon Savaşı'nda Darius komutasındaki Persleri yendi.
1705- Osmanlı Devleti'ne sığınan Macar Kralı Tökeli İmre, İzmit'te öldü.
1871- Gazeteci, yazar, şair Şinasi 45 yaşında öldü.
1919- Sivas'ta İrade-i Milliye gazetesi yayımlanmaya başlandı.
1921- Sakarya Meydan Savaşı kazanıldı.
1965- Beatles "Yesterday"i çıkardı. Beatles, ilk Grammy ödülünü 1964 yılında "En İyi Grup" dalında aldı.
1968- Arnavutluk, Varşova Paktı'ndan ayrıldı.
1980- Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Kenan Evren, Devlet Başkanlığını üstlendi.
1987- Demokratik Sol Parti Genel Başkanı Rahşan Ecevit görevinden ayrıldı. Yerine oy birliğiyle Bülent Ecevit seçildi.
1991- Futbolun "Taçsız Kralı" Metin Oktay, trafik kazasında öldü.
1997- Polonya'da yapılan Dünya Grekoromen Güreş Şampiyonası'nda Şeref Eroğlu ile Ercan Yıldız altın madalya kazandı.
1998- Halkçı Parti'nin Kurucu Genel Başkanı Necdet Calp, Ankara'da öldü.
2008- Piyanist ve Besteci Fazıl Say, Almanya'nın prestijli müzik festivalleri arasında yer alan Bremen Müzik Festivali'nin 2008 yılı ödülüne layık görüldü.
2012 - Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği Özel Temsilcisi Angelina Jolie, Türkiye'ye sığınan Suriyelileri ziyaret etmek amacıyla Gaziantep'e geldi. Kamplarda incelemelerde bulunan Jolie, Ankara'ya geçerek Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından 14 Eylül'de Çankaya Köşkü'nde kabul edildi.
2016- Adalet Bakanlığı, 15 Temmuz darbe girişiminin "emrini verdiği, komuta ettiği" gerekçesiyle ABD'ye Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) elebaşı Fetullah Gülen'e ilişkin ilk geçici tutuklanma talebini iletti.
2016- Konya'da Çatalhöyük kazılarında, milattan önce 8000-5500 Neolitik Dönem'e ait, yüksek kalitede işçilikle yapılması ve vücudunun tüm parçalarının noksansız bulunması dolayısıyla "eşsiz" olarak nitelendirilen bir insan heykelciği ortaya çıkarıldı.
2017- Galatasaray Kadın Basketbol Takımı Yardımcı Antrenörü Nevriye Yılmaz, FIBA Kadınlar Avrupa Ligi tarihinin en iyi oyuncusu seçildi.
14 Eylül
1829- Ruslar ile Edirne Antlaşması imzalandı.
1867- Karl Marx'ın yazdığı Kapital'in ilk cildi yayımlandı.
1960- Irak, İran, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Venezuela, OPEC'i kurdu.
1966- Dördüncü Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel öldü.
1969- Balkan Boks Şampiyonası'nda Seyfi Tatar ile Celal Sandal şampiyon oldu.
1974- Sinema oyuncusu ve yönetmeni Yılmaz Güney, Adana'nın Yumurtalık ilçesi yargıcı Sefa Mutlu'yu öldürdü.
1981- Amerikan asıllı aktris ve Monaco Prensesi Grace Kelly, trafik kazasında öldü.
1982- Lübnan Devlet Başkanı Beşir Cemayel, bombalı saldırıda öldürüldü.
1999- YÖK Rektörler Komitesi, üniversite yerleşkelerinde, açık ya da kapalı alanlarda türbanı yasaklayan ortak karar aldı. Kimlik kartındaki fotoğraflar ile derslikler, laboratuvarlar, sosyal tesis ve spor alanlarında da türban yasağı konuldu.
2015- İsrail askerleri, 50 civarında Yahudi yerleşimci ile Tarım Bakanı Uri Ariel'in Mescid-i Aksa'ya girmesini protesto eden Filistinlilere Mescid-i Aksa'da müdahale etti.
2016- Hakkari'de 1 Kasım Milletvekili Genel Seçimi'nde AK Parti 1. sıra adayı olan Ahmet Budak, Şemdinli ilçesindeki evinin önünde PKK'lı teröristlerin uzun namlulu silahlarla düzenlediği saldırı sonucu hayatını kaybetti.
15 Eylül
1890- Ünlü polisiye yazarı, dedektif "Hercul Poirot"nun yaratıcısı Agatha Christie doğdu.
1910- Osmanlı Sosyalist Fırkası kuruldu.
1916- Savaşta ilk tank, İngiliz birlikleri tarafından, Birinci Dünya Savaşı sırasında, Fransa'nın Somme yöresinde kullanıldı.
1923- Lozan Antlaşması uyarınca Edirne'ye bağlı Karaağaç istasyonu Yunanlılardan teslim alındı.
1923- Türkiye'de ilk yüzme yarışı, Galatasaray Kulübünce İstanbul Büyükada'da düzenlendi.
1928- İskoç bakteriyolog Alexander Fleming, pek çok zararlı bakteriyi yok edebilen "küf"ü bularak, "penicillium notatum" adını verdi.
1929- Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliğinin ilk sergisi Ankara'da açıldı.
1949- Seçimleri kazanan Konrad Adenauer, Federal Almanya'nın ilk şansölyesi oldu.
1955- Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki kararname yürürlüğe girdi.
1961- Yassıada Mahkemesi, kapatılan DP'nin 15 üyesi hakkında ölüm, 32 üyesi hakkında müebbet hapis cezası verildiğini açıkladı.
1971- Greenpeace (Yeşilbarış) çevre örgütü kuruldu.
1972- Besteci Ulvi Cemal Erkin 66 yaşında Ankara'da öldü.
1982- İsrail, Beyrut'u işgal etti.
2002- Manisa Etnografya ve Arkeoloji Müzesi soyuldu. Soygunda, Helenistik döneme ait "Marsyas" ve Roma dönemine ait "Eros" heykelleri çalındı.
2002- Tiyatro ve sinema sanatçısı Şükran Güngör, tedavi gördüğü Vehbi Koç Vakfı Amerikan Hastanesi'nde vefat etti.
2008- ABD'de Kara Pazartesi: ABD'nin dördüncü büyük yatırım bankası durumundaki Lehman Brothers, kredi krizi nedeniyle girdiği zor durumdan kurtulamayarak iflas başvurusunda bulundu.
2011- Mehmet Ağar, "Susurluk" davasında, "Cürüm işlemek için silahlı teşekkül oluşturmak" suçlamasıyla 5 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
2012- Fenerbahçe Futbol Takımı kaptanı Alex de Souza'nın 3 metre boyundaki heykeli, Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı güzergahında Yoğurtçu Parkı'nın karşısındaki alana dikildi.
2016- Ağrı'nın Doğubeyazıt ilçesine bağlı Gökçebulak köyü mevkisindeki korucu noktalarında PKK'lı teröristlerce düzenlenen saldırıda 7 korucu, 2 asker ve 1 emekli köy korucusu şehit oldu.
2017- Kazakistan'ın başkenti Astana'da 6'ncısı düzenlenen Suriye konulu toplantıda taraflar Suriye'nin İdlib ilinde oluşturulacak "çatışmasızlık bölgesi"yle ilgili anlaşmaya vardı.
2018- Avrupa 22 Yaş Altı Erkekler Tekerlekli Sandalye Basketbol Şampiyonası'nda Türkiye, finalde Almanya'yı 67-74 yenerek şampiyon oldu.

Kaynak: AA

08 Eylül 2019 Pazar 11:43

Türkiye, Ankara, Eylül, Güncel