Haftanın Tarihine Bakış

Düşman işgali altındaki Anadolu ve Rumeli topraklarında, Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde Kurtuluş Savaşı'nı başlatacak ve Cumhuriyet'e giden yolda adımlar atılmasını sağlayacak Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 23 Nisan 1920'de açıldı.

Düşman işgali altındaki Anadolu ve Rumeli topraklarında, Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde Kurtuluş Savaşı'nı başlatacak ve Cumhuriyet'e giden yolda adımlar atılmasını sağlayacak Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 23 Nisan 1920'de açıldı.



TBMM'nin açılışına giden adımlar, Osmanlı İmparatorluğu'nun I. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkmasının ardından Mondros Mütarekesi'ne rağmen ülkenin işgal edilmeye başlanması üzerine Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a ayak basmasıyla atıldı.



Amasya Tamimi ile Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan kararlar, "ulusun egemenliğini yine ulusun sağlayacağı"nı ortaya koydu.



1919 sonbaharında yapılan seçimlerden sonra son Osmanlı Mebusan Meclisi 12 Ocak 1920'de, 168 üyesinden 162'sinin katılımıyla toplandı. Mustafa Kemal, Erzurum mebusu seçilmişti ancak o Ankara'da kaldı. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti yanlısı milletvekillerinin çoğunlukta olduğu bu Meclis, 28 Ocak 1920'de yaptığı gizli oturumda, "Misakı Milli"yi kabul etti.



İstanbul'un 16 Mart'ta işgali ve milli mücadele yanlılarının tutuklanmaya başlanması üzerine, milletvekilleri ve aydınlar, Ankara'ya geçmeye başladı. Mebusan Meclisi de 18 Mart'ta süresiz tatil kararı aldı.



Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mart 1920'de yayımladığı genelgeyle, "Ankara'da, olağanüstü yetkili bir meclis"in toplanacağını duyurdu. Genelgede, "ulusun bağımsızlığını ve devletin kurtarılmasını sağlayacak önlemleri düşünüp uygulamak üzere olağanüstü yetki verilecek bir meclisin Ankara'da toplantıya çağrılması ve dağıtılmış olan mebuslardan gelebileceklerin bu meclise katılmaları" istendi.



Seçimle belirlenen milletvekilleriyle dağıtılan Osmanlı Mebusan Meclisinden kaçarak Ankara'ya gelebilenlerden 84'ü ilk Meclis'te yer alabildi.



Mustafa Kemal, 22 Nisan 1920'de Büyük Millet Meclisinin açılışını duyurduğu genelgesinde ise bundan böyle "bütün sivil ve askeri makamların ve bütün ulusun emir alacağı en yüksek kat"ın bu Meclis olacağını kaydetti.



23 Nisan 1920'de, Hacıbayram Camisi'nde cuma namazı kılındıktan, kurbanlar kesildikten sonra ilk Türkiye Büyük Millet Meclisi, İttihat ve Terakki Kulübü olarak yapılan binada açıldı.



-Belli başlı öteki olaylar-



22 Nisan



1920- İtilaf Devletleri, Osmanlı hükümetini Paris'te toplanacak



sulh konferansına davet etti.



1924- Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü



kuruldu. Anadolu demiryollarının devletleştirilmesine ilişkin



yasa benimsendi.



1933- Türkiye ile Osmanlı Düyunu Umumiye Hamilleri arasında



imzalanan anlaşmayla Osmanlı borçlarının tasfiyesi sağlandı.



1935- Türk Kadınlar Birliğinin çağrısıyla İstanbul'da toplanan



Uluslararası Kadınlar Kongresi çalışmalarını tamamladı.



1940- Siirt'in güneyindeki Beşiri yakınlarındaki Raman Dağı'nda



1042 metre derinlikte petrol bulundu.



1947- Türkiye'ye yabancı sermaye girişine izin veren yasa



kabul edildi.



1962- Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Hakimler Kurulunun



kurulmasına karar verildi.



1970- Türkiye gazetesi yayımlanmaya başladı.



1993- TGRT televizyonu kuruldu.



1993- Sekizinci Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın naaşı, Fatih



Camisi'nde kılınan namazdan sonra Vatan Caddesi'nde hazırlanan



kabirde toprağa verildi.



1994- Eski başbakanlardan Adnan Menderes'in eşi Berin Menderes



Ankara'da vefat etti.



2009- 1 Mayıs'ın "Emek ve Dayanışma Günü" adıyla tatil edilmesine



ilişkin kanun değişikliği TBMM'de kabul edildi.



2012- IMF, borç yükü içindeki Avrupa ülkelerine, güven ve



verimliliği artırmak, güçlü ve dengeli büyümeyi teşvik etmek için



"cesur yapısal reformları hayata geçirmeleri" çağrısında bulundu



23 Nisan



1616- İngiliz oyun yazarı William Shakespeare öldü.



1920- Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı.



1923- Lozan Konferansı'nın ikinci dönemi başladı.



1924- Ankara'da Türk Ocakları I. Kurultayı toplandı.



1929- "Çocuk Bayramı ve Haftası" ilk kez kutlandı.



1930- Birinci Ulusal Mimarlık üslubunun tüm özelliklerini



yansıtan son binalardan biri olarak kabul edilen Ankara'daki



Türk Ocakları Genel Merkezi binası hizmete açıldı.



1938- Fransa'nın Nice kentinde yedi ülkenin katıldığı



yarışmalarda Ordu Süvari Ekibi birincilik kazandı.



1945- Doğan Kardeş dergisinin ilk sayısı yayımlandı.



1948- II. Dünya Savaşı'ndan beri kapalı tutulan Topkapı Sarayı



Müzesi ve İstanbul Arkeoloji Müzesi törenle halka açıldı.



1960- İzmit Petrol Rafinerisi'nin temeli atıldı.



1961- İlk TBMM binası müze haline getirildi.



1961- Yerli yapım "27 Mayıs Treni" ilk seferini yaptı.



1965- İlk Sovyet haberleşme uydusu Maniya-1 uzaya fırlatıldı.



1969- Robert Kennedy'nin katili Sirhan Bişara Sirhan, ölüm



cezasına çarptırıldı.



1974- Siyasi hakların iadesi hakkında Anayasa değişikliğinin



yürürlüğe girmesinin ardından Senato Başkanı Tekin Arıburun,



eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar'a bir tezkere yazdı. Yemin ederek



senatörlük görevine başlamasını istedi. Bayar, bu isteği 28



Nisan'da geri çevirdi.



1979- Türkiye'nin yedi ülke ile telefon görüşmesini sağlayacak



uyduyla haberleşme istasyonu hizmete girdi.



1981- MGK, eski Gümrük ve Tekel Bakanları Tuncay Mataracı'nın



Yüce Divan'da yargılanmasına karar verdi.



1982- TRT, haftada iki gün renkli yayına başladı.



1984- AIDS'e neden olan virüs belirlendi.



1985- Sabah gazetesi yayın hayatına başladı.



1992- Sağlık kontrolü için ABD'de bulunan Cumhurbaşkanı Turgut



Özal'a prostat kanseri teşhisi konuldu.



2003- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun aldığı karar



doğrultusunda KKTC ile Rum kesimi anasında serbest geçişler başladı.



2007- Samsun Ceyhan Petrol Boru Hattının temeli törenle atıldı.



2007- Rusya'nın eski Devlet Başkanlarını Boris Yeltsin öldü.



2012- TBMM Başkanı Cemil Çiçek, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve



Çocuk Bayramı dolayısıyla eşi Gülten Çiçek ile resepsiyon verdi.



Meclis'teki resepsiyona, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül yalnız, Başbakan



Recep Tayyip Erdoğan ise eşi Emine Erdoğan ile katıldı.



24 Nisan



1512- I. Selim tahta çıktı.



1830- Osmanlı hükümeti, Yunan Devletinin varlığını resmen kabul etti.



1898- İspanyolların, Küba adasının boşaltılması istemini reddederek



ABD'ye savaş ilan etmesiyle, İspanya Amerikan Savaşı başladı.



1909- İstanbul'a gelen "Hareket Ordusu" 31 Mart Ayaklanması'nı



bastırdı.



1916- Patrick Pearse önderliğindeki gizli milliyetçi örgüt



İrlanda Cumhuriyetçi Kardeşliği, Dublin'de İngiliz egemenliğine



karşı Paskalya ayaklanmasını başlattı.



1920- Mustafa Kemal, "Büyük Millet Meclisi Reisliği"ne seçildi.



1934- Türk Askeri Uçak Filosu Moskova Hava Meydanı'na indi.



1946- Ulvi Cemal Erkin'in 1. Senfonisi, Ankara Devlet



Konservatuvarında ilk kez seslendirildi.



1959- Mısır Devlet Başkanı Nasır, Shell ve Anglo-Egyptian



petrol şirketlerini kamulaştırma emri verdi.



1972- TBMM, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın idam



kararlarını yeniden onayladı.



1980- İran'da rehin tutulan 52 Amerikalıyı kurtarmak için



operasyon düzenlendi. Rehinelerin kurtarılamadığı operasyonda,



8 ABD askeri hayatını kaybetti.



1991- Türkiye'nin ilk güzellik kraliçesi Feriha Tevfik öldü.



2001- Ankara DGM Cumhuriyet Başsavcılığı, Beyaz Enerji



Operasyonu'na ilişkin soruşturmayı tamamlayarak dava açtı.



2004- BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın Kıbrıs'ta çözüm için



hazırladığı plana ilişkin referandum yapıldı. Plan, KKTC'de "evet"



oyları fazla çıkmasına rağmen Güney Kıbrıs Rum Kesimi "hayır"



dediği için reddedilmiş oldu.



2007- Türk Diş Hekimleri Birliği kurucusu ve onur üyesi



Prof. Dr. Yılmaz Manisalı 77 yaşında vefat etti.



2012- ABD Başkanı Barack Obama, Ermenilerin 1915'te yaşanan olayları



anma günü olarak seçtiği 24 Nisan'daki konuşmasında, geçen yıl olduğu



gibi "Büyük Felaket" anlamına gelen "Meds Yeghern" ifadesini kullandı.



25 Nisan



1719- Robinson Crusoe yayımlandı.



1874- Radyo dalgaları üzerinde çalışan ve bu yolla ilk



haberleşmeyi sağlayan fizik bilgini Guglielmo Marconi doğdu.



1859- Kızıldeniz ile Akdeniz'i birbirine bağlayacak 101 mil



uzunluğundaki Süveyş kanalının kazılmasına, Mısır'ın



Akdeniz'deki kıyı kenti Port Said'de başlandı.



1915- Arıburnu Zaferi kazanıldı.



1918- Kars ve Ardahan düşman işgalinden kurtuldu.



1920- TBMM adına Başkan Mustafa Kemal Paşa'nın, "Milleti birlik



ve beraberliğe çağıran ve düşman yalanlarına inanılmamasını



isteyen" genelgesi yayımlandı.



1925- Mareşal Hindenburg, Almanya'nın halk oyuyla seçilen ilk



cumhurbaşkanı oldu.



1926- İran'da Rıza Han Pehlevi, kendisini şah ilan etti.



1929- "Zabitler ve askeri memurların 25 yaşını ikmal etmeden



evlenmemelerine" ilişkin kanun, TBMM'de kabul edildi.



1932- Başbakan İsmet İnönü, Sovyetler Birliği'ne resmi



ziyarette bulundu.



1939- Alman uçak şirketi Lufthansa ile sözleşme imzalandı.



1941- Atatürk'ün yaveri, Bilecik Milletvekili Salih Bozok öldü.



1945- 46 ülkeden gelen delegeler Milletler Cemiyetinin yerini



alacak "Birleşmiş Milletleri" kurmak üzere San Fransisco'da



bir araya geldi. Türkiye, San Francisco'da 46 ülkenin katıldığı



BM Uluslararası Örgütlenme Konferansı'na Dışişleri Bakanı



Hasan Saka başkanlığında bir heyet gönderdi.



1946- İstanbul Ankara hattında yataklı tren seferleri başladı.



1952- Başbakan Adnan Menderes ve Dışişleri Bakanı Fuad Köprülü,



Yunanistan'a resmi ziyarette bulundu.



1953- Cambridge'den iki bilim adamı, kalıtsal özellikleri



ebeveynden çocuğa taşıyan "Deoksiribonükleik Asit" (DNA)



adını verdikleri molekül yapısını buldu.



1957- Fethiye'de 7.1 büyüklüğündeki depremde 67 kişi öldü.



1962- Anayasa Mahkemesi kuruldu.



1974- Portekiz'de "Karanfil Devrimi": General Antonio Spinola'nın



yönettiği askerler, Salazar'ın faşist diktatörlüğü devirdi.



1974- İtalyan sinema oyuncusu Sophia Loren, Türkiye



Gazeteciler Sendikasının konuğu olarak Türkiye'ye geldi.



1976- Portekiz'de faşist diktatörlük sonrasında yapılan ilk serbest



seçimleri Mario Soares liderliğindeki Sosyalist Parti kazandı.



1986- İstanbul Cumhuriyet Savcılığı "muzır neşriyat" kapsamına



alınan "Playboy" dergisinin "poşete konulmasına" karar verdi.



1990- ABD uzay mekiği Discovery'nin mürettebatı, ilk uzay teleskobu



Hubble'ı, yer çevresinde alçak bir yörüngeye oturtmayı başardı.



1995- Türk Silahlı Kuvvetlerinin Irak'ın kuzeyine giren 35 bin



askerinden 20 bininin geri çekildiği bildirildi.



2000- TBMM'de grubu bulunan 5 siyasi partinin genel başkanları,



Anayasa Mahkemesi Başkanı Ahmet Necdet Sezer'i cumhurbaşkanlığına



aday gösteren öneriyi imzalayarak, TBMM'ye sundu.



2001- Merkez Bankasına özerklik getiren yasa TBMM'de kabul edildi.



2002- Türkiye'de ilk TV tüpü imalatı yapan Uğurgül fabrikalarının



kurucusu Ahmet Uğurlu vefat etti.



2009- Dünya Sağlık Örgütü "domuz gribi" salgınının daha da



yayılabileceği uyarısı yaptı. Meksika ve ABD'de ölenlerin



sayısı 77'ye ulaştı.



2010- Türkiye Barolar Birliği Başkanı Özdemir Özok, kanser



tedavisi gördüğü ABD'de hayatını kaybetti.



2012- Hollanda'da, THY uçağının, 25 Şubat 2009'da İstanbul-Amsterdam



seferini yaparken Schiphol Havaalanı'na inişe geçtiği sırada düşmesiyle



soruşturmayı yürüten Haarlem Savcılığı, kimsenin suç işlemediğine karar



verdi.



26 Nisan



1930- Mecidiyeköy'de likör fabrikası açıldı.



1936- İlk Türk romancılarından Samipaşazade Sezai 76 yaşında



İstanbul'da öldü.



1937- Adolf Hitler'in İspanya'da ayaklanan Falanjist güçlerin



lideri Francisco Franco'ya gönderdiği uçaklar, Guernica'yı



bombaladı.



1961- Yüksek Seçim Kurulu oluştu.



1986- Rusya'daki Çernobil Nükleer Santrali'nde patlama oldu.



7 milyon kişinin zarar gördüğü patlama nedeniyle ortaya çıkan



radyoaktif bulutlardan Türkiye de etkilendi.



1994- Güney Afrika'da ilk çok ırklı seçimler yapıldı. Oyların



yüzde 62'sini alan Nelson Mandela liderliğindeki Afrika Ulusal



Kongresi, seçimlerin galibi oldu.



2005- BM, CHP İstanbul Milletvekili Kemal Derviş'in BM Kalkınma



Programı başkanlığına seçildiğini resmen açıkladı.



2006- "Haydar Haydar", "El Vurup Yaremi İncitme Tabip" gibi



türküleriyle tanınan Türk halk müziği sanatçısı Ali Ekber Çiçek



71 yaşında İstanbul'da öldü.



2011- Fenerbahçe Kulübü eski Başkanı Güven Sazak, 76 yaşında



İstanbul'da vefat etti.



2012- Pakistan Başbakanı Yusuf Rıza Gilani, Cumhurbaşkanı Asıf Ali



Zerdari hakkındaki bir soruşturmayı engellemekten suçlu bulundu.



27 Nisan



1495- Osmanlı Padişahı I. Süleyman doğdu. Kanuni Sultan Süleyman,



Avrupa'da "Muhteşem Süleyman" olarak anıldı.



1521- Portekiz ile İspanya adına seferler düzenleyen ve 9



Mart'ta ulaştığı Filipinler'de imzaladığı ittifak anlaşmasıyla



İspanya'ya Büyük Okyanus bölgesindeki ilk müttefikini



kazandıran Portekizli kaşif Ferdinand Magellan, Mactan



adasındaki yerlilerle girdiği çatışmada öldürüldü.



1908- II. Abdülhamid tahttan indirildi, yerine IV. Mehmed



Reşat tahta geçti.



1918- II. Abdülhamid, Beylerbeyi Sarayı'nda öldü.



1927- Türkiye'de ilk radyo yayını başladı. Türk Telsiz



Telefon AŞ adıyla çalışmalarına başlayan özel kuruluş,



yayınlarını 1938'de devlet radyosu kurulana kadar sürdürdü.



1934- Haftalık resmi tatil, cuma gününden pazara alındı.



1938- Türkiye ile Yunanistan arasında dostluk antlaşması



imzalandı.



1940- Köy Enstitülerinin kuruluşuna ilişkin kanun kabul



edildi. Köylünün eğitilmesini, kalkınmasını ve toprağa



bağlanmasını amaçlayan Köy Enstitüleri, 1946'dan sonra klasik



öğretmen okullarına dönüştürüldü.



1960- Mersin Limanı hizmete açıldı.



1964- Ankara'da İkinci Çubuk Barajı hizmete açıldı.



1965- Amerika'nın Vietnam Savaşı'na giderek artan şekilde



katılması, Fransa'da Paris sokaklarında protesto edildi.



1981- Ünlü ses sanatçısı ve besteci Münir Nurettin Selçuk,



82 yaşında İstanbul'da öldü.



1988- Cardiff'te yapılan Avrupa Halter Şampiyonası'nda ilk



kez Türkiye adına uluslararası bir şampiyonaya katılan Naim



Süleymanoğlu, bir dünya rekoru kırdı ve 3 altın madalya kazandı.



1992- TRT, Türk Cumhuriyetlerine yönelik uydu televizyon



yayınını (Avrasya) başlattı.



1997- Besteci Arif Sami Toker vefat etti.



2006- "Mihrabım Diyerek Sana Yüz Vurdum", "Duydum ki Unutmuşsun



Gözlerimin Rengini" gibi şiirlerin sahibi Turgut Yarkent, 90



yaşında GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesinde vefat etti.



2007- TBMM Genel Kurulunda 11. Cumhurbaşkanı seçimi için yapılan



ilk tur oylamada Abdullah Gül, 357 oy olarak Anayasa'nın öngördüğü



367 oyu sağlayamadı. TBMM Başkanı Bülent Arınç'ın açıkladığı ilk tur



sonucuna göre oylamaya 361 milletvekili katıldı. CHP, oylamada



"toplantı yeter sayısının 367'yi bulmadığı" iddiasıyla ilk turun



iptali ve yürürlüğünün durdurulması istemiyle Anayasa Mahkemesinde



dava açtı.



2009- İstanbul'da yasa dışı "Devrimci Karargah" örgütüne yönelik



operasyonda çıkan çatışmada, biri başkomiser 2 kişi hayatını



kaybetti. Operasyonda, 6 polis ve bir gazeteci yaralandı, 1 kişi de



ölü ele geçirildi.



2011- Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, kamuoyunda "çılgın proje" olarak



adlandırılan "Kanal İstanbul" projesini İstanbul Kongre Merkezi'nde



tanıttı. Erdoğan, İstanbul'un içinden iki deniz geçen bir şehre



dönüşeceğini duyurdu.



2012- Danıştay 10. Dairesi, Milli Eğitim Bakanlığı'nın,



19 Mayıs Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı kutlamalarının



Ankara dışındaki illerde, sadece okullarda öğrencilerle kutlanmasını



öngören genelgesinin yürütmesini durdurdu.



28 Nisan



1915- "Hilali Ahmer"in adı "Kızılay"a çevrildi.



1936- Mısır'da Kral Fuad'ın beklenmeyen ölümü üzerine 16



yaşındaki Prens Faruk kral oldu.



1945- İtalyan diktatör Mussolini ve metresi Clara Petacci,



kurşuna dizildi.



1950- Nightingale Hemşire Koleji İstanbul'da açıldı.



1963- Topraksız köylüler Adana'da yürüyüş yaptı.



1975- CHP Genel Başkanı Bülent Ecevit, Erzincan'da taşlı ve



silahlı saldırıya uğradı.



1979- Sovyetler Birliği'nin ilk uçak gemisi Kiev 28, İstanbul



Boğazı'ndan geçti.



1980- Abdi İpekçi'nin katil zanlısı Mehmet Ali Ağca,



İstanbul'daki yargılamada gıyabında idama mahkum edildi.



1988- Ermeni terör örgütü ASALA'nın kurucusu Agop Agopyan,



Atina'da kimliği belirlenemeyen iki kişi tarafından öldürüldü.



1993- İstanbul'daki Ümraniye çöplüğünde, biriken metan gazı nedeniyle



patlama meydana geldi. Patlamada 39 kişi öldü.



1999- Terör örgütü elebaşı hakkındaki iddianamede, Abdullah



Öcalan'ın idamı istendi. Öcalan, İmralı Adası'nda cam kafeste



yargılanacak. İddianamede, terör örgütüne destek veren ülkeler de



tek tek sayıldı.



2003- Kıbrıs Rum Kesimi ile serbest geçişler çerçevesinde 25



binden fazla Rum, KKTC'ye geldi.



Hazırlayan: Tolga Özgenç



Yayıncı: Selçuk Aval - ANKARA

Kaynak: AA
22 Nisan 2013 Pazartesi 09:44

Son Dakika