Haftanın Tarihine Bakış

Meclis, 19 Eylül 1921'de Mustafa Kemal Paşa’ya ''Mareşal'' rütbesi ile ''Gazi'' unvanı verdi.

ANKARA (AA)- Büyük Millet Meclisi, Sakarya Meydan Savaşı'nın kazanılmasından sonra, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'ya, 19 Eylül 1921'de kanunla "Müşir" (Mareşal) rütbesi ile "Gazi" unvanı verdi.



Mustafa Kemal'e, Milli Mücadele'nin başında Erzurum'da bulunduğu sırada, kendisini İstanbul'a çağıran "Saray" ile 8-9 Temmuz 1919 gecesi yaptığı telgraf görüşmesinde; resmi memuriyetine son verildiği bildirildi. Mustafa Kemal Paşa da Harbiye Nezaretine ve Padişaha, "resmi vazifesiyle beraber askerlik mesleğinden istifa ettiğini" bildiren telgraf gönderdi. Hiçbir rütbe sahibi olmayan Mustafa Kemal, "milletinin sinesinde" mücadelesini sürdürdü. Sakarya Meydan Savaşı öncesinde Mustafa Kemal'e Millet Meclisi, 5 Ağustos 1921'de "Başkomutanlık" unvanı verdi. Savaşın, 13 Eylül'de kazanılmasının ardından, "Garp Cephesi Komutanı" İsmet (İnönü) Paşa ile Genelkurmay Başkanı Fevzi (Çakmak) Paşa, cepheden, "Edirne Mebusu İsmet ve Kozan Mebusu Fevzi" imzalarıyla Meclis'e 15-16 Eylül 1921'de gönderdikleri tarihi önergeyle Mustafa Kemal'e "Müşirlik" rütbesi ile "Gazi" unvanı "tevcihini" önerdi.



Meclisin kanunla bu önergeyi kabul etmesiyle Mustafa Kemal Paşa'ya "Mareşal" rütbesi ve "Gazi" unvanı verildi.



-Belli başlı öteki olaylar



15 Eylül



1890- Ünlü polisiye yazarı, dedektif "Hercul Poirot"nun yaratıcısı Agatha Christie doğdu.



1910- Osmanlı Sosyalist Fırkası kuruldu.



1916- Savaşta ilk tank, İngiliz birlikleri tarafından, Birinci Dünya Savaşı sırasında, Fransa'nın Somme yöresinde kullanıldı.



1923- Lozan Antlaşması uyarınca Edirne'ye bağlı Karaağaç istasyonu Yunanlılardan teslim alındı.



1923- Türkiye'de ilk yüzme yarışı, Galatasaray Kulübünce İstanbul Büyükada'da düzenlendi.



1928- İskoç bakteriyolog Alexander Fleming, pek çok zararlı bakteriyi yok edebilen "küf"ü bularak, "penicillium notatum"



adını verdi.



1929- Müstakil Ressamlar ve Heykeltıraşlar Birliğinin ilk sergisi Ankara'da açıldı.



1949- Seçimleri kazanan Konrad Adenauer, Federal Almanya'nın ilk şansölyesi oldu.



1955- Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki kararname yürürlüğe girdi.



1961- Yassıada Mahkemesi, kapatılan DP'nin 15 üyesi hakkında ölüm, 32 üyesi hakkında müebbet hapis cezası verildiğini açıkladı.



1971- Greenpeace (Yeşilbarış) çevre örgütü kuruldu.



1972- Besteci Ulvi Cemal Erkin 66 yaşında Ankara'da öldü.



1972- Şair, yazar Baki Süha Ediboğlu 57 yaşında öldü.



1982- İsrail, Beyrut'u işgal etti.



1983- Yazar, öğretim üyesi Murat Sarıca 57 yaşında öldü.



2002- Manisa Etnografya ve Arkeoloji Müzesi soyuldu. Soygunda, Helenistik döneme ait "Marsyas" ve Roma dönemine ait "Eros" heykelleri çalındı.



2002- Tiyatro ve sinema sanatçısı Şükran Güngör, tedavi gördüğü Vehbi Koç Vakfı Amerikan Hastanesinde vefat etti.



2008- ABD'de Kara Pazartesi: ABD'nin dördüncü büyük yatırım bankası durumundaki Lehman Brothers, kredi krizi nedeniyle girdiği zor durumdan kurtulamayarak iflas başvurusunda bulundu.



2011- Mehmet Ağar, "Susurluk" davasında, "Cürüm işlemek için silahlı teşekkül oluşturmak" suçlamasıyla 5 yıl hapis cezasına çarptırıldı.



2012- Beşşar Esed ailesinden Albay Pilot Yusuf Esed, Suriye rejiminden ayrıldığını duyurdu.



2012- Fenerbahçe Futbol Takımı kaptanı Alex de Souza'nın 3 metre boyundaki heykeli, Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı güzergahında Yoğurtçu Parkı'nın karşısındaki alana dikildi. 



16 Eylül



1889- II. Abdülhamid'in dostluk amacıyla Japonya'ya gönderdiği Ertuğrul Firkateyni, dönüş yolunda, Funakora kıyılarında fırtınaya tutuldu; gemi kayalara çarparak parçalandı. 540 denizci öldü, 6 subay ve 63 er kurtuldu.



1909- Türkiye'deki ilk dişçilik okulu, Kadırga'daki Menemenli Mustafa Paşa Konağı'nda, "Darülfünun-ı Osmanlı Tıp Fakültesi Aczacı ve Dişçi Kabile ve Hastabakıcı Mektebi" adıyla açıldı.



1924- Gürcistan Sovyet Cumhuriyeti'ndeki ayaklanma sert biçimde bastırıldı.



1935- Türk Milli Güreş Takımı Balkan Şampiyonu oldu.



1935- Kayseri Bez Fabrikası, Başbakan İsmet İnönü tarafından Açıldı.



1938- Bulgaristan'daki Türk okullarında öğretimin Türk harfleriyle yapılmasına karar verildi.



1949- Yunanistan'da iç savaş sona erdi.



1950- Türkiye'nin, Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatına (NATO) girme başvurusu reddedildi.



1953- İlk sinemaskop film gösterimi New York'ta yapıldı.



1961- Menderes Hükümeti Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan, İmralı Adası'nda idam edildi.



1963- Ahmet Bin Bella, Cezayir'in ilk devlet başkanı oldu.



1977- Yunan asıllı soprano Maria Callas 54 yaşında Paris'te öldü.



1978- İran'da bir dakika süren depremde 20 bin kişi öldü.



1992- Erdal İnönü Sosyalist Enternasyonal'in başkan yardımcılığına seçildi.



2000- Ressam Şükriye Dikmen, İstanbul'da öldü.



2002- Bakü-Ceyhan boru hattının temeli Cumhurbaşkanı Sezer, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev ve Gürcistan Devlet Başkanı



Şevardnadze tarafından atıldı.



2005- Tiyatro ve sinema sanatçısı Pekcan Koşar 70 yaşında Yalova'nın Çınarcık ilçesinde öldü.



2008- Türk dünyası üzerine haberleri ve çalışmalarıyla tanınan gazeteci Kemal Çapraz, Kartal'da geçirdiği trafik kazasında vefat etti.



2013- Çanakkale'nin Gökçeada ilçesinde 1951'de kurulan ve 1964'te kurucusunun isteğiyle kapatılan Özel Gökçeada Rum İlkokulunda, yarım asır sonra ders zili çaldı.



17 Eylül



1787- ABD Anayasası kabul edildi.



1908- Havacı Orwill Wright ve beraber uçtuğu arkadaşı Thomas E. Selfridge, uçak kazası geçirdi. Kazada ölen Selfridge, uçak kazasında yaşamını yitiren ilk insan oldu.



1934- Türkiye, Cemiyeti Akvam (Milletler Cemiyeti) üyeliğine kabul edildi.



1941- İngiliz ve Sovyet işgali altındaki İran'da Şah Rıza tahtan indirildi, yerine oğlu Muhammed Rıza Pehlevi geçti.



1961- Adnan Menderes idam edildi. Milli Birlik Komitesi, 65 yaşını aşan Celal Bayar ile idam kararları çoğunlukla alınan öteki hükümlülerin cezalarını müebbet hapse çevirdi.



1967- Kayseri'de yapılan Kayserispor-Sivasspor futbol maçında çıkan olaylarda 40 kişi öldü, çok sayıda kişi yaralandı.



1996- ABD Başkanı Bill Clinton, Kuveyt'e 3.500 asker gönderdi. Bill Clinton, Irak'ı saldırgan davranışlarına son vermesi



konusunda uyardı.



2009- Münevver Karabulut'un katil zanlısı Cem Garipoğlu, İstanbul-Bahçelievler'de avukatı tarafından emniyet güçlerine teslim edildi.



2011- Ankara Giyim Sanayicileri Derneği'nin desteğiyle gerçekleştirilen Başkent Moda Günleri kapsamında kurulan 2 kilometre 69 metre uzunluğundaki podyum, Guinness Rekorlar Kitabı'na girdi.



2012 - CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, eski başbakanlardan Adnan Menderes'in Topkapı'daki anıt mezarını ziyaret etti.



2012 - Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, ölümüyle ilgili iddialar üzerine soruşturma yürüttüğü 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın mezarının açılarak inceleme yapılmasına karar verdi.



2012- Otoyollarda Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) dönemi başladı.



18 Eylül



1851- Amerikan gazetesi New York Times yayımlanmaya başlandı.



1934- Sovyetler Birliği, Milletler Cemiyeti'ne girdi.



1948- Pakistan'ın Kurucusu Muhammed Ali Cinnah öldü.



1956- Efes'te 1926'dan beri sürdürülen arkeolojik kazılarda, "Prytaneion" adı verilen bölümde, dünyaca ünlü Artemis heykeli gün ışığına çıkarıldı.



1961- Yassıada mahkumları Kayseri Cezaevi'ne nakledildi.



1962- Kıbrıs'ta Rauf Denktaş'a suikast girişiminde bulunuldu.



1970- Rock yıldızı Jimy Hendrix, aşırı dozda uyuşturucudan öldü.



1978- ABD Başkanı Jimmy Carter öncülüğünde, Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat ve İsrail Başbakanı Menahem Begin, barış anlaşması imzaladılar.



1993- Saz sanatçısı Nida Tüfekçi 64 yaşında öldü.



1997- "Bizimkiler" televizyon dizisinin "Hakim Bey"i, tiyatro ve sinema sanatçısı Orhan Çağman 70 yaşında öldü.



2003- Emekli Büyükelçi Ecmel Barutçu vefat etti.



2005- Afganistan'da 1969'dan bu yana ilk parlamento seçimleri yapıldı.



2012 - BDP İstanbul Milletvekili Sebahat Tuncel, "terör örgütü üyesi olma" suçundan hakkında açılan davada 8 yıl 9 ay hapis cezası aldı.



19 Eylül



1575- Padişah III. Murat'ın görevlendirdiği Müneccimbaşı Takiyüddin Efendi'nin öncülüğünde kurulan İstanbul Rasathanesi açıldı. Rasathane, devrin Şeyhülislamı tarafından 1580'de yıktırıldı.



1893- Yeni Zelanda kolonisi, kadınlara oy hakkı tanıyan ilk ulus oldu. Bu atılımın öncüsü, 1866'da "kadın hareketi"ni başlatan Kate Sheppard idi.



1921- TBMM, Mustafa Kemal Paşa'ya, "Mareşal" rütbesiyle "Gazi" unvanı verdi.



1951- Kuzey Atlantik Paktı Konseyi, Türkiye ve Yunanistan'a NATO'ya katılma çağrısı yaptı.



1955- Arjantin Cumhurbaşkanı Juan Peron, askeri darbeyle devrildi ve Paraguay'a sürüldü.



1961- Eski başbakanlardan Ordinaryüs Prof. Şemsettin Günaltay öldü.



1970- Türk Hava Yollarının "Antalya" adlı uçağı Isparta yakınlarında düştü: 154 kişi öldü.



1982- İsveç'te seçimleri Sosyal Demokratlar kazandı; Olof Palme başbakan oldu.



1985- Meksika'nın başkenti Meksiko'da meydana gelen 8.1 büyüklüğündeki depremde 35 binden fazla kişi öldü.



1987- 10. Akdeniz Oyunlarında Serbest Güreş Milli Takımı, 6 altın, 1 gümüş madalya ile takım halinde şampiyon oldu.



2010- 95 yıl aradan sonra ilk kez bir günlüğüne ibadete açılan Akdamar Kilisesi'nde ayin yapıldı.



2012 - Numan Kurtulmuş'un genel başkanlığını yaptığı Halkın Sesi Partisi (HAS Parti), olağanüstü kongrede feshedildi. 



20 Eylül



622- Hazreti Muhammed ile Hazreti Ebubekir, Medine'ye ulaştı.



1519- Portekizli kaşif Magellan, 270 kişi ve 5 gemiyle İspanya'dan yola çıktı.



1933- Başbakan İsmet İnönü ve Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın, Sofya'yı ziyaretinde, 1929 Tarafsızlık Antlaşması'nın süresi uzatıldı.



1937- Dolmabahçe Sarayı Veliahd dairesinde, Atatürk'ün de isteğiyle Türkiye'nin ilk resim ve heykel müzesi açıldı.



1946- Basın Kanunu TBMM'de kabul edildi.



1985- Halk müziği yorumcusu, opera sanatçısı, besteci ve şair Ruhi Su 73 yaşında öldü.



1988- Naim Süleymanoğlu, Seul Olimpiyat Oyunları'nda halter dalında altı dünya rekoru kırdı.



1992- Özgür Gündem gazetesi yazarı Musa Anter, Diyarbakır'da öldürüldü.



1992- Gazeteci yazar İlhami Soysal 64 yaşında öldü.



1994- Bakü'de petrol anlaşması imzalandı. İngiliz BP, Amerikan Amaco, Penzol, Rus Lukoil ve TPAO, bir konsorsiyum oluşturdu.



2011- Yargıda sesli ve görüntülü ifade dönemi başladı. Duruşma nedeniyle sevk ve nakillerin en aza indirilmesini amaçlayan Ceza Muhakemesinde Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminin Kullanılması Hakkında Yönetmelik yürürlüğe girdi.



2011- Türk futbolunda, ceza olarak kulüplere verilen "seyircisiz maç" dönemi, Fenerbahçe-Manisaspor karşılaşmasıyla sona erdi. Fenerbahçe Şükrü Saraçoğlu Stadı, kadınlara ve çocuklara açıldı.



2013- Emniyet Genel Müdürlüğü'nün Dikmen'deki polisevine roketli saldırı düzenlendi.



21 Eylül



1903- İlk kovboy filmi Kit Carson'un prömiyeri ABD'de yapıldı.



1932- Himayei Etfal Cemiyetince düzenlenen "Alaturka Güreş" karşılaşmaları Taksim Stadyumu'nda yapıldı.



1938- İlk TV haber programı BBC'de yayımlandı.



1943- Karikatürist Sedat Nuri İleri 55 yaşında öldü.



1943- İnönü Ansiklopedisi'nin ilk fasikülü yayımlandı.



1947- Zonguldak Kozlu kömür ocaklarındaki grizu patlamasında 48 işçi öldü.



1960- 27 Mayıs günü, "Milli Birlik ve Hürriyet Bayramı" olarak kabul edildi.



1973- Sanat tarihçisi Tahsin Öz öldü.



1975- Ressam ve şair Bedri Rahmi Eyüboğlu 62 yaşında vefat etti.



1980- Orgeneral Haydar Saltık, Devlet Başkanı Genel Sekreteri oldu. Aynı gün Başbakan Bülend Ulusu, hükümetini açıkladı.



1989- Sinema yönetmeni ve yapımcı Ertem Eğilmez öldü.



2000- Gazeteci yazar Ahmet Taner Kışlalı suikastında araca bombayı yerleştirdiği belirtilen Rüştü Aytufan, Sapanca'da yakalandı.



2011- Türk müziğine 80'in üzerinde TRT denetimden geçmiş eser kazandıran Ahmet Niyazi Şengül, Safranbolu'da 85 yaşında hayatını kaybetti.



2012 - İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesi, Balyoz Davası kapsamında yargılanan eski Hava Kuvvetleri Komutanı emekli Orgeneral Halil İbrahim Fırtına, eski Deniz Kuvvetleri Komutanı emekli Oramiral Özden Örnek ve eski 1. Ordu Komutanı emekli Orgeneral Çetin Doğan'ı "Türkiye Cumhuriyeti icra vekilleri heyetini, cebren ıskat veya vazife görmekten cebren men etmek" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırdı. - Ankara

Kaynak: AA
15 Eylül 2014 Pazartesi 10:46

Son Dakika