Zekâi Dede Efendi' Besteleriyle Anıldı

Eyüpsultan Musiki Vakfı ve Eyüpsultan Belediyesi Kültür İşleri Müdürlüğünce düzenlenen, klasik Türk musikisi tarihinin usta ismi Zekai Dede Efendi'nin besteleri, 'Zekai Dede'yi Anma Konseri'nde müzikseverlerle buluştu.

Eyüpsultan Musiki Vakfı ve Eyüpsultan Belediyesi Kültür İşleri Müdürlüğünce düzenlenen, klasik Türk musikisi tarihinin usta ismi Zekai Dede Efendi'nin besteleri, "Zekai Dede'yi Anma Konseri"nde müzikseverlerle buluştu.

Eyüpsultan Kültür Sanat Merkezi'nde gerçekleşen konserde konuşan Eyüp Musiki Vakfı Başkanı Nihat İncekara, Zekai Dede Efendi'nin, süz-i dil makamını ihya eden muhteşem bir Türk bestekarı olduğunu söyledi.

İncekara, Hicri takvime göre 1315'e, "Zekai süz-i dildir firkatin kalb-i ehibbaya (Zekai ayrılığın sevenlerin kalbine gönül sızısıdır)" mısrasının yazıldığını aktararak, "Zekai Dede'nin bestekarlığı üzerine, sahildeki kumlar kadar söz söylesek yine de yetersiz kalacak, o Türk Musikisi'nin, hatta belki de bu coğrafyanın duyup işittiği en kudretli bestekarlarından biridir." dedi.

Klasik Türk müziğinde, Dede Efendi ile başlayan üslubun zirvesi denilebilecek eserler bestelendiğini fakat Dede Efendi gibi müziğin farklı türlerine geçilemediğini vurgulayan İncekara, şöyle devam etti:

"Eserlerinin büyük kısmını kar, nakış, murabba, semai ve ayin gibi klasik ve Mevlevi müzik formlarıyla birlikte vermiştir. Zekai Dede, hep süz-i dille beraber anılsa da sipihr makamına getirdiği yenilik, şehnaz-büselik, acem-kürdi takım ve acemaşiran besteler gibi eserleriyle de müziğimizde hak ettiği ve kıymet verildiği zaman onu yeniden keşfetmemizi sağlayacak derin bir iz bırakmıştır."

Eyüpsultan Kültür İşleri Müdürü Davut Akgül ise AA muhabirine yaptığı açıklamada, "Birçok meşhur bestekarın yetiştiği Eyüpsultan'ın en meşhur bestekarlarından birisi de Zekai Dede'dir. Zekai Dede'nin yetiştirdiği öğrencileri de önemli ve meşhur bestekarlardan oluşan zatlardır." açıklamasında bulundu.

Akgül, şunları kaydetti:

"Aynı zamanda bir öğretmen olan Zekai Dede'yi anmak üzere vefat yıl dönümünün 'Öğretmenler Günü'ne denk gelmesi hasebiyle onun bestelerinden oluşan bir konserle anmak istedik. Eyüpsultan'ımızın başka bir değeri olan Eyüp Musiki Vakfı ile birlikte bu programı tertip etmekten dolayı da ayrıca onur duyuyoruz. Geleneğin sarsılmaz kıymetlerinin ve geleceğe taşınan klasik eserlerin yaşadığı ve yaşatıldığı bir mekan olarak Eyüpsultan, medeniyetimizin açık bir laboratuvarı gibidir. Bu sebeple Eyüpsultan Belediyesi olarak, bu sorumluluğun farkındayız. Bu ve benzeri etkinliklerimizle, değer verdiğimiz kıymetleri yaşatmaya devam edeceğiz."

Zekai Dede Efendi'nin besteleri seslendirildi

Eyüp Musiki Vakfı Başkanı ve şair Nihat İncekara'nın hazırladığı, Rıfat Çalışkan ve Sinem Sevindik'in solistliğini yaptığı konsere, kanunda Fatih Erdaş, neyde Hüseyin Özkılıç, klasik kemençede Kaan Sezerler, udda Ersin Ersavaş ve ritimde ise Bülent Nurcan eşlik etti.

Konserde, Zekai Dede Efendi'nin, "Bin Cefa Görsem Ey Sanem Senden", Acemaşiran ilahisi "Kerim Allah", "Kul oldum bir Cefakare", "Gönlüm Heves-i Zülf-i Siyehkare Düşürdüm", Uşak ilahisi "Şehin Şah-ı Cihanban-ı Risalet" ve "Allah Emrin Tutalım" ve Hicaz ilahisi "Ya Vasiva'i Mağfiret" Hicaz şuğul "Şerib Tubi Ke'sil ün" ve Hicaz vatan şarkısı "Ben bir Türk'üm Dinim Cinsim Uludur" gibi sevilen eserleri seslendirildi.

Konserden sonra solistlere ve saz sanatçılarına çiçek takdim edildi.

Zekai Dede Efendi

Klasik Türk musikisinin büyük bestekarlarından Zekai Dede Efendi, 1825'te Eyüpsultan, Cedit Ali Paşa mahallesinde dünyaya geldi. Babası cami imamı hafız Süleyman Efendi, annesi Zineti Hanım'dır. Lalizade Seyyid Abdülbaki Efendi İbtidai Mektebinde ilk eğitimini alan Zekai Dede, amcası hafız İbrahim Zühdi Efendi'den Kur'an-ı Kerim ve hafızlık, babasından da hat sanatı eğitimi aldı.

Hafız olduktan sonra Arapça ve mantık dersleri de alan Zekai Dede, Eyyubi Şahinbeyzade Mehmet Bey ve Hammamizade İsmail Dede Efendi'den musiki dersleri aldı, meşke katıldı.

Musiki konusunda kendini yetiştirirken, bir taraftan da Mısırlı Mustafa Fazıl Paşa'nın Eyüpsultan'daki konağında musiki hocalığına başlayan Zekai Dede Efendi, 1845'te Mustafa Fazıl Paşa ile birlikte Mısır'a giderek, 1858'e kadar orada kaldı.

Paşa ile birlikte İstanbul'a dönen Zekai Dede, babasının vefatı üzerine (1864), onun yerine imamlığa ve hat muallimi olarak da mektepte göreve başladı. Bunlarla birlikte Yenikapı Mevlevihanesi'ne devam ederek, 1868'de Mevlevi oldu.

Yanından hiç ayrılmadığı Mustafa Fazıl Paşa'nın ölümünden sonra başladığı Daruşşafaka Mektebi'ndeki musiki hocalığı ve 1885'te getirildiği Bahariye Mevlevihanesi kudümzenbaşılık görevini vefatına kadar sürdürdü.

Dedelik unvanı da verilen Zekai Dede Efendi, 1897'de vefat etti.

Kaynak: AA

23 Kasım 2017 Perşembe 21:54

Hammamizade İsmail Dede Efendi, Eyüp, Kültür Sanat